Books of Animal Science

انواع سیستم های جایگاه های گاو شیری

 

انواع سیستم های جایگاه های گاو شیری :

سیستم بسته :(conventional dairy barn , stall barns , stanchion barns):

این گونه ساختمان های گاو داری معمولا از یک یا دو ساختمان تشکیل شده است که داخل هر ساختمان ردیف های جایگاه انفرادی برای هر گاو در نظر گرفته می شود. در این مورد اگر تعداد 10 جایگاه مورد نظر باشد یک ردیف کافی است در صورتی که تعداد گاو افزایش یابد یک ردیف دیگر برای آن در نظر گرفته می شود. اینگونه ساختمان ها می توانند یک یا دو طبقه باشند. در مناطقی که شرایط آب و هوایی نا مطلوب باشد احتمالا اقتصادی ترین طراحی جایگاه برای گله های کوچک (کم تر از 50 راس ) است . در سیستم بسته بهتر است  دو ردیف جایگاه انفرادی بیشتر در نظر گرفته نشود زیرا در آن صورت جهت قائم نگه داشتن و نگهداری سقف نیاز به تقویت می باشد که باید ستون هایی در نظر گرفت که هزینه و کار زیادی را به خود اختصاص می دهد

سیستم بسته از قسمت های زیر تشکیل شده است :

1-    جایگاه انفرادی گاو های شیری stalls

2-    جایگاه تلیسه ها heifer pen

3-    جایگاه گوساله ها calf pen

4-    زایشگاه و بیمارستان Hospital

5-    سالن شیر دوشی  The milking parlor

6-    بهاربند یا محلی جهت گردش روزانه در هوای آزاد Paved lot Area 

7-    محلی برای سیلو (سیلوها) و انبار کنسانتره.

8-    جایگاه گاو نر.

9-    جایگاه نگهداری گاوهای خشک و در نظر گرفتن قسمتی برای گاوهای نزدیک به زایمان.

در ساختمان های دو طبقه معمولا کلیه قسمت ها به صورت فشرده کنار هم می باشند.این ساختمان ها نیاز به پی ریزی و فونداسیون قوی و محکم و سقف دارند،شعله آتش سوزی و اطفاء حریق اهمیت بیشتری می یابد زیرا یک جرقه در انبار علوفه می تواند فاجعه آفرین باشد.در حالی که در ساختمان های یک طبقه می توان انبار علوفه و دان و غیره ... را در ساختمان جداگانه در نظر گرفت در این نوع ساختمان از مواد سبک تر و ارزانتر می توان استفاده نمود.به هر حال باید انبار دان و علوفه طوری باشد که به راحتی به قسمت جایگاه ها انتقال یابد.

طراحی و ترتیب اصطبلها :

در این نوع سیستم به ازای هر گاو در سال 75 تا 125 ساعت کار کارگری مورد نیاز می باشد که در مقایسه با دیگر حیوانات در مزرعه بیشتر است . در سیستم بسته که دو ردیفه باشد دو نوع ترتیب برای تعبیه جایگاه ها وجود دارد: 1- سیستم صورت به صورت . 2- پشت به پشت ، هر دو نوع آنها معایب و مزایایی دارند لیکن در اکثر شرایط صورت به طرف خارج یعنی پشت به پشت هزینه تولید را کاهش می دهد. در مطالعه ای نشان داده شده است که حدود 15% از زمانی که صرف یک گاو می شود مربوط به جلوی گاو است، 60 درصد مربوط به پشت آن و 25% نیز صرف دیگر قسمت ها مثل شیردوشی و زایشگاه و غیره ... می شود. به همین لحاظ به نظر می رسد قسمت اعظم وقت صرف شده مربوط به پشت آن است . بنابراین با سیستم پشت به پشت به نظر می رسد در وقت صرفه جویی بیشتر می شود.

به هرحال اندازه جایگاه بر اساس نژادهای مختلف و اوزان مختلف و مرحله تولید متفاوت است مثلا تلیسه ای که اولین زایمان را داشته نسبت به گاوهای بالغ جایگاه کوچکتری نیاز دارند.مجرای فاضلاب باید 6 اینچ عمق در طرف راهرو 8 اینچ عمق در طرف جایگاه در نظر گرفت . پهنای مجرای فاضلاب و کود باید 16 اینچ باشد ،(شیب به جهت ایستاده و نشسته مدفوع نمودن حیوان است ).

آخورها :عموما دو نوع آخور 1- آخورهای بدون لبه    ، 2- آخورهای لبه دار.

آخورهای بدون لبه بدین جهت ساخته می شوند که در راهرو مربوط به خوراک وآخور، خوراک قرار داده می شود وبرای راحتی کار لبه آخور را هم سطح راهروها می سازند تا براحتی خوراک به داخل آخوررها ریخته شود . این آخورها شکل مستطیلی دارند. برای گاوهای نژاد کوچک پهنای cm 50 و برای گاوهای نژاد بزرگ پهنای آخورcm 60 توصیه می شود.برای جلوگیری از بیشتر غذا خوردن گاوها ، طرف مربوط به راهرو تغذیه را لبه دار نموده و بالا می آورند .ارتفاع این لبه نیز متفاوت می باشد پهنای این آخور cm 90 می باشد و مزیت آنها کنترل تغذیه گاوها و جلوگیری از ریخت وپاش علوفه در اطراف آن می باشد. تمیز نمودن آنها نیرو و وقت بیشتری را نیاز دارد.

راهروها :

راهرو تغذیه:این راهروها باید به حد کافی عریض باشند تا به راحتی سیلو ، علوفه و خوراک در آن قرار گرفته و یا حمل و نقل شود. توصیه می شود عرض این راهروها در طریقه پشت به پشت 105 تا 110 cm باشد و به خوبی دور تا دور اصطبل ساخته شود و برای طریقه سر به سر 110 تا 140 cm  متغیر است.

 راهروی کود و فاضلاب و پشت دام :

در حالت پشت به پشت عرض این راهرو باید به حد کافی باشد تا بتوان براحتی کودها را به مخزن کود یا بیرون از اصطبل راهنمایی نمود و راهرو را تمیز کرد. عرض این راهرو cm 240 (8 فوت) یا بیشتر در نظر گرفته می شود. در حالت صورت به صورت مقدار عرض این راهرو باید حداقل cm 180 (5 فوت) باشد. باید کف این راهرو طوری باشد تا تمیز نمودن آن آسان باشد به نظر می رسد بتن با حداقل ضخامت cm 10 مناسب باشد.

این سیستم را می توان طوری طراحی نمود که مدفوع هر دو ردیف به یک جا بریزد و تنها یک بار تخلیه کود انجام گیرد .در سیستم صورت به صورت تغذیه گاوها راحت تر بوده و رفت و آمد گاوها راحت تر است.

ابعاد جایگاه :

پهنای اصطبل در مورد ساختمان یک طرفه نباید کمتر از 18 فوت یا 5/5 متر باشد و برای ساختمان دو طرفه نباید کمتر از 36 فوت یا 11 متر باشد. طول ساختمان نیز به تعداد جایگاه های انفرادی در یک ردیف بستگی دارد. یک اصطبل نباید از (125 تا 150فوت- 38 تا 45 متر) طولانی تر باشد. زیرا کار کردن و حمل و نقل و غیره ... مشکل است. زمانی که تعداد گله از 50 راس بیشتر شود باید به دو واحد تقسیم گردد. توصیه می گردد بازای هر 15 جایگاه انفرادی در هر ردیف ، در ابتدا و انتهای آنها تقاطع راهرو در نظر گرفته شود . ارتفاع سقف 5/8 – 8 فوت ( cm60/2– 5/2 ) باشد . در مناطق گرم می توان مقداری ارتفاع بلندتر سقف را برای تهویه و خنک شدن سالن در نظر گرفت.

بازای هر گاو باید 4 فوت مربع (2/1 متر مربع ) پنجره جهت تامین نور در نظر گرفت. پنجره ها باید طوری قرار گیرد که نور به تمام قسمت های سالن برسد . بهتر است پنجره ها طوری ساخته شود که طاقچه نداشته باشد تا گرد و خاک و کثافات جمع نشود .

اندازه جایگاه انفرادی :

اندازه جایگاه انفرادی بر حسب نژاد گاو و هدف و میزان تولید و وزن آن متفاوت است . در صورتی که ابعاد جایگاه مناسب نباشد نتیجه آن داشتن گاوهای کثیف و جایگاه کثیف و آسیب های پستانی و عفونت های سم خواهد داد.می توان جایگاه را طوری ساخت که قابل تغییر و تنظیم با اندازه دام باشد. برای تعیین طول جایگاه می توان به این صورت عمل نمود، طول گاو را از شانه تا استخوان pin اندازه گیری نموده و 3 اینچ به آن اضافه می نماییم، طول صحیح آخور تا لبه مجرای فاضلاب جایگاه را بدست می دهد . عرض جایگاه را نیز به این صورت بدست آورد که 80 درصد جایگاه را به عنوان عرض یا پهنا قرار می دهیم.

و داشتن بستر به ضخامت 60 (در تابستان) تا 120 (در زمستان) سانتی متر در محل استراحت، هزینه روزانه را افزایش می دهد. بستر را می توان با کاه، کلش، ساقه ذرت، برگ درختان، خاک اره و تراشه های نجاری پوشاند.

یک جایگاه باز از قسمت های : 1- محوطه تغذیه یا تعلیف و انبارهای مربوطه ، 2- محوطه بهاربند ، 3- محوطه استراحت و نشخوار حیوان (جایگاه مسقف ) 4- محوطه شیردوش ، محوطه مخصوص زایشگاه ، جوانه گاوها ، نوزادان و بیمارستان تشکیل شده است. امکانات دفع فضولات .

قسمت تغذیه و انبارهای مربوطه ممکن است از هم جدا ساخته شوند . قسمتی سر پوشیده در محل آخورها که مشرف به محوطه باز است برای آخورها در نظر گرفته  شود .این محل در کنار و نزدیک به انبار علوفه و کنسانتره و سیلوها ساخته می شود. البته می توان آخورها را طوری ساخت که در یک سایه بان مشترک علوفه در وسط انبار شود و قابل دسترس به آخورها باشند و آخورها دور تا دور آن ساخته شوند تا در حمل و نقل علوفه صرفه جویی شود. ک محوطه تغذیه و آخورها باید آجر فرش یا بتونی باشد.

مواد سیلویی : در بعضی سیستم ها قسمت تغذیه علوفه و کنسانتره و تغذیه سیلو جدا ساخته می شود. تا حمل سیلو به قسمت تغذیه آسان باشد و در صورتی که قسمت تغذیه کاملا به سیلو مرتبط باشد می توان به صورت اتوماتیک حمل سیلو را انجام داد و می توان با یک توزیع کننده مکانیکی که به تایمر وصل باشد هر زمان مقدار معینی بر اساس زمان ، سیلو برای گاوها ریخته شود و در این سیستم حدود 60 سانتی متر برای گاو و 50 سانتی متر برای تلیسه آخور در نظر گرفت. چنانچه ارتفاع کف آخور از سطح زمین 15 تا 30 سانتی متر باشد، دام به راحتی بدون اتلاف خوراک می خورد. ارتفاع کف آخور تا لبه داخلی حدود 35- 45 سانتی متر و لبه خارجی 60 سانتی متر باشد بهتر است . عرض آخور 80- 65 سانتی متر است. جهت قسمت تغذیه می توان برای هر گاو حدود 90- 70 سانتی متر و برای تلیسه حدود cm 70 – 50 در نظر گرفت. عرض سایبان برای سیستم انبار علوفه در وسط آخورها می تواند 2/7 تا 2/9 متر و ارتفاع آن 4/2 تا 3 متر باشد.

راهروی تقاطع :

راهروهای تقاطع در ابتدا و انتهای اصطبل و یا لااقل در انتهای آن ضروری است . این راهروها قابلیت چرخش و گردش در دور تا دور اصطبل را می دهد. در اصطبلی که بیش از 30 جایگاه باشد می توان در وسط آن یک راهروی تقاطع تعبیه نمود.

سیستم باز  :

این سیستم دارای مزیت های بسیاری می باشد از جمله اینکه :

1-  میزان کار کارگر کمتر است ، 2- هزینه ایجاد تاسیسات پایین تر می باشد ، 3- راحتی بیشتری برای گاوها وجود دارد. 4- در این طریقه نگهداری نیاز به تهویه و کنترل درجه حرارت نمی باشد . 5- متناسب با بزرگی و کوچکی گله قابلیت تغییر اندازه را دارد . در این روش گاوها بسته نبوده و آزادانه می توانند بین بهاربند ، آسایشگاه زیر سایه بان و محل تغذیه در رفت و آمد باشند . در این روش بستر زیادی احتیاج می باشد یعنی نیاز روزانه به کاه  به مقدار 5/2 تا 5 کیلوگرم برای هر گاو جهت بستر .

 

 انبار خوراک :

به طور میانگین هر گاو حدود 2 تا 5/3 تن علوفه در سال مصرف می کند.یک تن علوفه بسته شده نیاز به 100 تا 200 فوت مکعب فضا نیاز دارد. بسته های کاه مقدار جزئی بیشتر فضا نیاز دارند، از طرفی حدود 5/0 تا 1 تن کاه نیز جهت بستر ممکن است استفاده شود. هر تن خاک اره نیز 144 فوت مکعب فضا نیاز دارد.که سالیانه حدود 5/1 تن از این فرآورده برای کود و بستر حیوان مورد نیاز می باشد. تراشه چوب نیز می توان استفاده نمود، این تراشه هر تن بسته بندی شده آن حدود 160 فوت مکعب فضا نیاز دارد که حدود 5/0 تا 75/0 تن برای هر گاو سالیانه مورد نیاز می باشد.

هر گاو 4 تا 8 تن سیلو سالیانه نیاز دارد و یک فوت مکعب سیلو حدود 40 پوند وزن دارد. حدود 100 فوت مکعب فضا بازای هر گاو جهت کنسانتره مورد نیز می باشد. انبار علوفه و غذا باید کنار اصطبل باشد و به سیلو و اصطبل متصل و مرتبط باشد .سعی می شود برای انبار غذا سطح کف را مقداری بالاتر از سطح معمول بگیرند تا رطوبت نفوذ ننماید و یا در محفظه هایی که مستقیما با کامیون حمل دان و یا تراکتور حمل خوراک و غیره ... ارتباط دارد.

میزان عایق بندی :

در شرایط متفاوت آب و هوایی عایق بندی متفاوتی مورد نیاز است. در ساختمان های گاوداری در آب و هوای سرد برای دیوارها 10- R و برای سقف 18- R توصیه می شود. در آب و هوای معتدل برای دیوارها 6- R و برای سقف 10- R توصیه می گردد.

محوطه بهاربند : ( Paved Area - Bedded Area – Lounging Area) :

در صورت بتونی بودن کف آن برای هر گاو 5/3 تا 5/9 متر مربع برای هر تلیسه 5/3 تا 5/7 متر مربع در نظر می گیرند و در صورتی که کف بتن نباشد بسته به نوع بستر مساحت در نظر گرفته شده افزایش می یابد . در این سیستم بستر شامل کاه بیشتر از سیستم های دیگر نیاز می باشد به طوری که در سیستم بسته مقدار کاه مورد استفاده خیلی کم می باشد و باید برای گاوها بستر کاه در نظر گرفته شود تا روی آن استراحت کنند .

محوطه استراحت یا اصطبل یا جایگاه مسقف : Stalls or resting Area:

حتی المقدور پشت به باد ساخته شود. در این محوطه گاو به استراحت و نشخوار کردن می پردازد، و علاوه بر سایبان موادی از قبیل کاه خورد شده ، خاک اره با پوشال جهت بستر لازم است ( که برای نرم بودن محل استراحت و زیر پای حیوان و جلوگیری از تماس مستقیم پستان با کف بخصوص در فصل زمستان استفاده می شود. ) در این سیستم سعی می شود در زمستان کود را دیرتر جمع می نماید. چون با اضافه شدن کود و تجزیه و تخمیر آنها ، گرمای حاصله باعث گرم نگه داشتن گاو در حال استراحت شده که در مناطق سرد و فصل زمستان ضروری است ، روزانه 5/5 – 5 کیلوگرم کاه برای بستر این محوطه لازم می باشد. برای هر گاو حدود5/5 متر مربع مساحت محل استراحت در نظر گرفته می شود .

سایبان با عرض 5/7 تا 10 متر و ارتفاع 4 متر در جلو و 8/3 متر در عقب توصیه می شود ، ( عرض آن حدود 6- 8 متر در نظر گرفته شود که برای آب و هوای سرد 12- 10 متر در نظر می گیرد .) .

آبشخور :

تامین آب در این جایگاه ها می تواند با آبشخور های همگانی با ظرفیت 65 تا 110 لیتر نزدیک به آخورها و محل تغذیه گاوها قرار داده می شود . باید سعی شود آبشخورها در داخل یا نزدیک به محل استراحت گاوها نباشد تا رطوبت و آب ایجاد اشکال و آلودگی ننماید . برای آبشخورهای عمومی حدود 1 فوت مربع برای هر گاو 25 گاو در نظر می گیرند و می توان از آبشخورهایی که به شکل الکتریکی گرم می شوند را برای جلوگیری از نوشیدن آب یخ زده در زمستان توسط گاوها ، استفاده نمود .

جمع آوری کود :

یک گاو شیری بین 7 تا 8 درصد وزن بدن را به صورت فضولات در روز دفع می کند که به این ترتیب یک گاو 454 کیلوگرمی ( 1000 پوندی ) روزانه 40 سانتی متر مکعب دفع فضولات می کند . فضولات باید از جایگاه ها و بهاربند ها به بیرون انتقال داده شود . سیستمهای به این منظور وجود دارد ، یکی اینکه هر روز کود به بیرون منتقل و از گاوداری خارج شود. روش دیگر انبار کردن کود جامد است که می گذارند کود مقداری خشک شود و پس از آن برای مدت زیادی می توان آن را انبار کرد روش بعدی حمل کود مایع است که 85 تا87 درصد آن آب است لذا قابل پمپ کردن می شود و از مزرعه خارج می گردد.

برای نگهداری 180- 150 روز کود برای فارمهای موجود در مناطق مرطوب توصیه می شود تقریبا 61 سانتی متر مکعب فضای انبار کود و برای هر گاو در روز در نظر گرفته شود. انبار و مخزن خارجی طوری باید ساخته شود که حداقل 3000 متر با منبع آب فاصله داشته باشد . کود را به صورت های زیر می توان ذخیره نمود : مخزن زیر جایگاه ، مخزن زیر زمینی در خارج جایگاه ، مخزن روی زمین (سیلو ) و مخزن آبگیر خاکی .

 

سالن و محل شیردوشی:

استفاده از سالن شیردوشی موجب می شود:

1-    راندمان استفاده از کارگر را افزایش می دهد.

2-    وقت و کار کمتری برای دوشش گاو نیاز است.

3-  هزینه سالن شیردوشی بالا است ولی باید توجه داشت که هزینه سالانه یک سالن شیردوشی یک گله 50 راسی بالا است اما برای گله های 100 راسی هزینه ها مناسبتر می شود و هزینه سالانه برای هر راس گاو با افزایش اندازه گله شروع به کاهش می کند.

استفاده از سالن شیردوش موجب می شود کار فیزیکی برای دوشیدن گاو بسیار کم شود. بنابر این می توان تعداد بیشتری گاو دوشید و مدیریت توانایی افزایش تعداد گاو در گله را خواهد داشت. از طرفی شیر تمیز و بهداشتی تری می توان تولید نمود.

انتخاب سالن شیردوشی:

انتخاب اندازه و نوع سالن شیردوشی به عوامل زیر بستگی دارد:

1-    تعداد گاوهایی که باید در روز دوشیده شوند.

2-    تعداد کارگر مورد نیاز

3-    حداکثر زمان لازم برای دوشش

4-    هزینه و امکانات سرمایه

سالن شیردوشی باید طوری طراحی شود که قابل تغییر باشد. یعنی سیستمها و مدلهای جدید در آن قابل پیاده کردن باشد. همچنین برای افزایش ظرفیت نیز قابلیت کافی داشته باشد.

تعیین تعداد کارگر و افراد در سالن شیردوشی بستگی به اندازه سالن و درجه اتوماتیک بودن آن دارد. سالن را طوری می توان طراحی نمود که تنها یک کارگر همه کار آن را انجام دهد ولی بهتر است لااقل دو نفر در سالن کار کنند. زیرا ممکن است در صورت پیش آمدن مشکلی مثل آسیب دیدن شیردوش یا گاو امکان کمک کردن به شیردوش وجود داشته باشد. ولی در هر حال برای سالن هایی که 2 نفر یا بیشتر کار می کنند بهتر است مسئولیت کامل شیردوشی فقط با یک نفر باشد.

مدت زمانهای مورد نیاز شامل یک ساعت برای آماده سازی و تمیز کردن سالن – 15 دقیقه برای تعویض کردن 100 راس گاو است – مدت زمان روتین برای خوراک دادن آماده کردن پستان و وصل و جدا کردن ماشین ضد عفونی و پس دوشی از سرپستانک ها  رکوردگیری و غیره  1-25/1 دقیقه به ازائ هر گاو است و در بیشتر گله ها زمان دوشش بین 5-6 دقیقه برای هر گاو باید باشد. که در گله های پرتولید می تواند زیادتر باشد.

بدون توجه به نوع سیستم دوشش باید حد اقل نیازهای زیر برآورده شود:

1-    اجازه  دوشش کامل بدون اینکه به سرپستانکها صدمه ای وارد شود.

2-    تهیه وسایل برای تولید شیر بهداشتی

3-    کار راحت و با صرف وقت و هزینه پایین برای کارگران

4-    وسایلی که به راحتی و به سرعت تمیز شوند.

سالن های شیردوشی از نظر موارد زیر با یکدیگر تفاوت دارند:

1-    از نظر تعداد جایگاهها به ازای هر واحد شیردوش

2-    تعداد واحدهای شیردوش

3-    ترتیب قرار گرفتن گاوها در سالن

4-    روشی که گاوها وارد و یا خارج از سالن می شوند

انواع زیادی از سالنها وجود دارند ولی آنهایی که بیشتر استفاده شده و مرسوم می باشند از قرا زیر هستند:

1-    سالن با درب ورودی کناری یا تاندومی

2-    سالن هرینگ بون (Herring Bone  ) یا استخوان جناغ ماهی

3-    سالن پلی گون

4-    سالن تری گون

5-    ابرست Abreast

6-    چوت Chute

7-    نوع گردان یا دایره ای Circular

 

 

+ نوشته شده در  جمعه ۱۳۸۹/۱۲/۰۶ساعت ۱۲:۵۹ بعد از ظهر  توسط kambiz ghotouri  |